Skip to content
Bydd y dudalen hon yn cael ei hailysgrifennu ar gyfer LLYW.CYMRU maes o law. Ond mae'r cynnwys presennol yn dal yn gywir a chyfredol.

Safonau adeiladu cynaliadwy

Mae cynaliadwyedd yn ganolog i’n holl bolisïau, ein strategaethau, ein gweithgareddau, ein rhaglenni, ein prosiectau a’n gwasanaethau.

Mae’r amgylchedd adeiledig, drwy’r broses o’i adeiladu, ei ddefnyddio a’i adnewyddu a chael gwared arno ar ddiwedd ei oes, yn defnyddio adnoddau ac yn cael effaith fawr ar les economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol pobl Cymru.

Rydym yn gofalu bod y cymorth yr ydym yn ei gynnig a'r penderfyniadau yr ydym yn eu gwneud ar seilwaith yn sicrhau atebion cynaliadwy hirdymor.

Rydym wedi'i gwneud yn ofynnol bod pob adeilad newydd sy'n cael ei hyrwyddo neu'i gefnogi gennym ni neu gan Gorff a Noddir gennym yn bodloni’n safonau adeiladu cynaliadwy, gyda rhai eithriadau. Mae hyn yn cynnwys prosiectau sy’n cael eu caffael yn uniongyrchol ac yn anuniongyrchol.

Y safonau hyn yw:

  • Yn achos datblygiad preswyl yn gyffredinol, mae’r safonau effeithlonrwydd ynni blaenorol bellach wedi’u disodli gan ddiwygiadau 2014 a gafodd eu gwneud i Ran L o Reoliadau Adeiladu (Cymru). Yn sgil y ffaith bod DCLG yn tynnu’r Cod Cartrefi Cynaliadwy,yn ôl mae agweddau eraill ar ddatblygu cynaliadwy yn destun adolygiad pellach, gwerthusiad arfaethedig o safonau meincnodi amgen. Mae cynlluniau preswyl ‘Gofal Ychwanegol’ yn cynrychioli eithriad i’r sefyllfa hon ac maent yn ofynnol ar gyfer bodloni’r meini prawf ar gyfer achredu BREEAM (y cyfeirir ato isod).
  • Yn achos datblygiad dibreswyl, gyda rhai eithriadau ar gyfer rhai adeiladau (gweler isod), mae angen gradd Dull Asesu Amgylcheddol y Sefydliad Ymchwil Adeiladu (BREEAM), neu gynllun sicrhau ansawdd cyfatebol.

Gofynion Polisi (annomestig)

Mae’r gofynion yn seiliedig ar arwynebedd y llawr:

 Arwynebedd llawr yr adeilad  Y Gofyn o ran Polisi
 <=250m2  Dim
 251-1,000m2  Nid oes angen gradd BREEAM
 Mae angen Rhan L+10%*
 1001-2000m2  Gradd “Da iawn” BREEAM
gyda
 Chredydau Ynni (ENE01) “Ardderchog”
 2001+m2  Gradd “Ardderchog” BREEAM


*Mae Rhan L+10% yn cyfeirio at welliant o 10% ar Gyfradd Allyriadau Targed (TER) Rhan L  y Rheoliadau Adeiladu.

Beth yw BREEAM?

Dull yw BREEAM sy’n cael ei ddefnyddio i asesu perfformiad amgylcheddol adeiladau hen a newydd.  Mae’n cael ei ystyried fel mesur o arfer da ym maes dylunio a rheoli amgylcheddol ac mae’n cael ei ddefnyddio i bennu’r safon gyfredol ar gyfer prosiectau Llywodraeth Cymru.

Aseswyr

Mae’r Sefydliad Ymchwil Adeiladu (BRE) yn hyfforddi Aseswyr Annibynnol sy’n gorfod pasio arholiad i ennill y cymhwyster angenrheidiol sy’n caniatáu iddyn nhw gynnal gwaith asesu o dan gytundeb trwyddedu.  Er hynny, BRE sy’n rhoi’r Dystysgrif ei hun ar ôl archwilio ansawdd yr asesiad ar ôl cwblhau adeilad.

Mae asesiadau’n cael eu cynnal gan aseswyr sydd wedi’u cymeradwyo gan BRE. Mae credydau’n cael eu dyfarnu ym mhob categori yn ôl perfformiad. Ceir credydau gorfodol (er enghraifft, defnyddio ynni’n effeithlon) mewn rhai categorïau.  Trwy set o bwysolion amgylcheddol, caiff y credydau eu hadio ynghyd i greu un sgôr gyffredinol.

Cewch restr o Aseswyr Annibynnol ar wefan Green Book Live

Y Broses Asesu

Rydym yn eich argymell i ystyried BREEAM cyn gynted yn y broses ddylunio â phosib.  Dylai asesiad gael ei gynnal yn ystod y Cam Dylunio fel eich bod yn gwybod beth fydd sgôr debygol yr adeilad yn gynnar yn y broses.  Bydd hynny’n ddefnyddiol er mwyn gwybod pa gamau sydd angen eu cymryd, y costau tebygol a’r dyluniad sydd ei angen i greu adeilad BREEAM.  Bydd gan bawb yr un wybodaeth a’r un ddealltwriaeth o’r hyn sydd ei angen.  Bydd hynny’n sicrhau mai’r swm cywir o arian sy’n cael ei wario a’r swm cywir o waith sy’n cael ei wneud, hynny i gyd ar yr adeg iawn

Y mathau o adeiladau mae hyn yn ei gynnwys

Mathau o adeiladau’n cynnwys:

  • adeiladau rydym yn eu cyllido’n uniongyrchol,
  • adeiladau awdurdodau lleol, y sector cyhoeddus, y sector gwirfoddol a Chyrff a Noddir a gyllidir gan un o’n rhaglenni cyfalaf penodol, megis tai fforddiadwy, ysgolion, colegau addysg bellach ac uwch, ysbytai ac adeiladau cyhoeddus eraill,
  • adeiladau ar ddatblygiadau lle rydym yn dod i gytundeb cyd-fenter â phartneriaid neu ddatblygwyr, gan gynnwys y sectorau cyhoeddus, preifat neu wirfoddol,
  • adeiladau ar dir sydd ar werth, neu ar brydles neu i’w gwaredu ar gyfer ei ddatblygu gennym,
  • adeiladau ar dir rydym yn ei wella neu’n ei adfer neu drwy gyllid Cyrff a Noddir a allai gael ei adfachu,
  • adeiladau a godir gan y sector preifat a gwirfoddol, sefydliadau neu unigolion eraill, o dan ein cynlluniau a’n rhaglenni cyllid.

Eithriadau

Dyma restr o’r eithriadau awtomatig i’r polisi

  • Pob adeilad sy’n 250m2 neu lai o arwynebedd
  • Pob adeilad sy’n cael ei estyn, ei newid, ei ailwampio a newid ei ddefnydd.
  • Prosiect adeiladu/datblygiadau hap gan y sector preifat/trydydd parti, pan fydd Llywodraeth Cymru’n rhoi llai na £1,000,000 o gymorth ariannol neu lle rhoddir benthyciad masnachol.  Bydd gofyn bod gan adeiladau o’r fath sy’n fwy na 250m2 dystiolaeth iddynt sicrhau gwelliant o 10 yng Nghyfradd Allyriadau Targed (TER) Rhan L y Rheoliadau Adeiladu.
  • Pob adeilad Dosbarth Defnydd BB (storio a dosbarthu),
  • Pob adeilad amaethyddol (adeiladau amaethyddol dibreswyl â gofyn ynni isel sydd wedi’u heithrio rhag y gofyn yn y rheoliadau adeiladu i ddefnyddio’n ynni’n effeithlon.)
  • Pob adeilad gwastraff ac ynni, fel cyfleusterau trosglwyddo gwastraff a gorsafoedd cynhyrchu pŵer.
  • Unrhyw dir ‘moel’ sy’n cael ei werthu (h.y. heb ymrwymiad i ddatblygu) neu dir sy’n cael ei werthu am resymau heblaw polisi e.e. nid er mwyn datblygu’r economi neu i adeiladu tai.

Safonau dylunio

Gofynion Ansawdd Datblygu

Mae’n ofynnol i dai newydd ac ail-law sy’n cael eu datblygu gan Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig sy’n defnyddio’r Grant Tai Cymdeithasol gydymffurfio â’n Gofynion Ansawdd Datblygiadau sy’n pennu’r gofyniad sylfaenol sy’n gysylltiedig â gofod ac amwynderau.

Safon Ansawdd Tai Cymru

Mae angen i dai cymdeithasol adlewyrchu dyheadau’r tenantiaid.  I helpu i gyflawni hyn cyhoeddwyd Safon Ansawdd Tai Cymru. Mae’r safon hon yn ei gwneud yn ofynnol i bob landlord cymdeithasol wella ei gartrefi i lefel dderbyniol.

Ysgolion y 21ain Ganrif

Rydym yn cydweithio â Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ac awdurdodau lleol ar Raglen Ysgolion y 21ain ganrif. Mae hon yn rhaglen buddsoddi cyfalaf bwysig hirdymor. Ei nod yw creu ysgolion sy’n addas ar gyfer y 21ain ganrif yng Nghymru.

Ysgolion Cynaliadwy yng Nghymru

Fel rhan o Safon Ysgolion y 21ain Ganrif yng Nghymru, mae canllaw ar-lein wedi’i ddatblygu i helpu pobl i ddeall a chymhwyso egwyddorion dylunio cynaliadwy wrth ddylunio ac ailwampio ysgolion. Ewch i wefan Ysgolion Cynaliadwy Cymru (dolen allanol) am ragor o wybodaeth.

Iechyd

Rydym yn awyddus i foderneiddio Ystâd y GIG (dolen allanol) yng Nghymru. Mae hyn yn allweddol er mwyn gwella sut y darperir gwasanaethau gofal iechyd i bobl Cymru. Er mwyn moderneiddio’r ystâd, bydd angen caffael cyfleusterau o ansawdd uchel sy’n briodol nawr ac yn y dyfodol.